اختلال شخصیت اجتنابی (Avoidant Personality Disorder - AVPD)
این اختلال برخلاف «اسکیزوئید» که فرد تمایلی به رابطه ندارد، در مورد افرادی است که تشنه‌ی رابطه هستند اما از ترس طرد شدن، فرار می‌کنند. اختلال شخصیت اجتنابی؛ دیواری از ترس پیرامون قلبی مهربانافراد مبتلا به اختلال شخصیت اجتنابی، تمام عمر خود را با احساس شدید حقارت و بی‌کفایتی سپری می‌کنند. آن‌ها نه به خاطر تنهایی‌طلبی، بلکه به دلیل ترس فلج‌کننده از «قضاوت شدن»، «مسخره شدن» یا «طرد شدن»، از اجتماع کناره‌گیری می‌کنند.
بخش اول: نشانه‌های اصلی (چطور آن‌ها را بشناسیم؟)بر اساس معیارهای بالینی، فرد اجتنابی حداقل ۴ ویژگی از موارد زیر را نشان می‌دهد: اجتناب شغلی: از کارهایی که نیاز به تماس بین‌فردی زیاد دارد فرار می‌کنند (از ترس انتقاد یا رد شدن).
شرط احتیاط در دوستی: تا مطمئن نباشند که طرف مقابل آن‌ها را "صد درصد" دوست دارد، وارد رابطه نمی‌شوند. خویشتن‌داری در روابط صمیمی: حتی در رابطه با نزدیکان هم سفت و سخت هستند، چون می‌ترسند شرم‌زده یا مسخره شوند.
مشغولیت ذهنی با نقد شدن: در موقعیت‌های اجتماعی مدام فکر می‌کنند که دیگران در حال پیدا کردن ایراد در آن‌ها هستند. نگرانی دائمی! احساس بی‌کفایتی در ملاقات‌های تازه: در جمع‌های جدید، به دلیل احساس حقارت، معمولاً ساکت و منزوی می‌مانند.
خودکم‌بینی شدید: خود را از نظر اجتماعی نالایق، از نظر شخصی نچسب و از دیگران پایین‌تر می‌بینند. ریسک‌ناپذیری: به شدت از امتحان کردن فعالیت‌های جدید یا قبول خطرات شخصی اجتناب می‌کنند، چون می‌ترسند خجالت‌زده شوند.

بخش دوم: تفاوت‌های کلیدی (اشتباه نگیرید!)
برای یک محتوای تخصصی، تفکیک این اختلال از موارد مشابه ضروری است:
۱. اجتنابی در مقابل فوبیای اجتماعی (Social Phobia)
در فوبیای اجتماعی، فرد از "موقعیت" (مثل سخنرانی) می‌ترسد، اما در اختلال اجتنابی، فرد از "رابطه" و "خودِ واقعی‌اش" می‌ترسد. اختلال اجتنابی عمیق‌تر و فراگیرتر است.
۲. اجتنابی در مقابل اسکیزوئید
فرد اسکیزوئید از تنهایی لذت می‌برد و به نظر دیگران اهمیت نمی‌دهد. اما فرد اجتنابی از تنهایی رنج می‌برد و به شدت به نظر دیگران اهمیت می‌دهد.

بخش سوم: ریشه‌ها (چرا دیوار می‌سازند؟)
تجارب دوران کودکی: والدین یا همسالانی که مدام فرد را مسخره، طرد یا تحقیر کرده‌اند. بدترین زخم‌ها در کودکی شکل می‌گیرند. مزاج ارثی: برخی نوزادان از بدو تولد با ویژگی «بازداری رفتاری» (کم‌رویی شدید) به دنیا می‌آیند.
عزت نفس تخریب شده: فقدان تشویق و حمایت عاطفی در سال‌های شکل‌گیری شخصیت.
 بخش چهارم: مسیر درمان (شکستن دیوارها)درمان این افراد سخت است، چون خودِ "جلسه درمان" هم برای آن‌ها یک موقعیت اجتماعی ترسناک به شمار می‌رود!
۱. روان‌درمانی (رویکرد اصلی) درمان شناختی-رفتاری (CBT): چالش با باور "من دوست‌داشتنی نیستم". تمرین مواجهه تدریجی با ترس‌ها.
طرحواره درمانی (Schema Therapy): شناسایی طرحواره‌های «رهاشدگی» و «نقص و شرم» که در کودکی ریشه دوانده‌اند. آموزش مهارت‌های جرئت‌ورزی: یادگیری اینکه چطور بدون ترس از قضاوت، "نه" بگویند یا نظر خود را بیان کنند.

۲. دارودرمانی
داروها مستقیماً شخصیت را عوض نمی‌کنند، اما مانعِ ترس را پایین می‌آورند:
داروی ضد اضطراب و ضد افسردگی (مانند SSRIs) برای کاهش حساسیت به طرد شدن
بخش پنجم: در محل کار و زندگی عاطفی در عشق: آن‌ها بسیار وفادار و مهربان هستند، اما برای شروع رابطه نیاز به صبوری بی‌نهایت طرف مقابل دارند.
در شغل: معمولاً زیر حد توانایی‌هایشان کار می‌کنند (Underachievers) چون از ارتقای شغلی و مسئولیت‌هایی که نیاز به ارائه و برخورد دارد، می‌ترسند.
سوالات متداول: آیا کم‌رویی همان اختلال اجتنابی است؟
خیر! کم‌رویی یک ویژگی شخصیتی است، اما اختلال اجتنابی یک الگوی "ناتوان‌کننده" است که زندگی فرد را فلج می‌کند.
آیا فرد اجتنابی می‌تواند ازدواج کند؟ بله، اما اغلب شریک زندگی‌ای را انتخاب می‌کنند که بسیار حمایتگر باشد و آن‌ها را نقد نکند. * بهترین برخورد با این افراد چیست؟ هرگز آن‌ها را در جمع غافلگیر نکنید و مستقیماً نقدشان نکنید. تشویق و تأیید، کلید باز کردن قفل شخصیتی آن‌هاست.